Steunpunt Archeologie en Monumenten Utrecht

Cultuurhistorie en Ruimtelijke Ordening


Handreiking voor cultuurhistorisch onderzoek


Sinds 1 januari 2012 is de wetgeving (Bro) veranderd en moet bij het opstellen van een bestemmingsplannen rekening gehouden worden met de aanwezige cultuurhistorische waarden zowel onder als boven de grond. Dat houdt in dat onderzoek moet worden gedaan naar deze waarden. Eerst moet je weten wat je hebt aan cultuurhistorie (inventarisatie, analyse), waarna hieraan een waardering gekoppeld kan worden.

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft voor de uitvoering van dit cultuurhistorisch onderzoek een handreiking opgesteld, met als titel: Ruimtelijke ordening en erfgoed, een handreiking voor cultuurhistorisch onderzoek

In deze gids is te lezen welke factoren bepalend zijn voor de kwaliteit van cultuurhistorisch onderzoek. Het is geen blauwdruk voor één specifieke werkwijze; ieder onderzoek is immers maatwerk. Projecten in de ruimtelijke ordening bevinden zich vaak op het snijvlak tussen stedenbouw, gebouwd erfgoed, groen erfgoed, cultuurlandschap en archeologie. Een interdisciplinaire benadering is dan ook van belang. De brochure laat door middel van een praktisch stappenplan zien hoe de opdrachtgever de kwaliteit van het cultuurhistorisch onderzoek kan beïnvloeden.

Klik op de link voor het openen van de handreiking van de RCE: Ruimtelijke ordening en erfgoed, een handreiking voor cultuurhistorisch onderzoek

 

Handreiking Erfgoed en Ruimte


In het Besluit Ruimtelijke Ordening wordt opgenomen dat gemeenten bij het maken van bestemmingsplannen niet alleen rekening moeten houden met cultuurhistorische waarden onder de grond (archeologie), maar ook met de cultuurhistorische waarden boven de grond (met ingang van 1-1-2012).  Om dit te kunnen doen dienen ter voorbereiding van bestemmingsplannen deze waarden te worden geïnventariseerd en geanalyseerd. Dat betekent dat een cultuurhistorische waardenkaart moet worden opgesteld. Op deze kaart worden niet alleen de (mogelijke) monumenten (rijks- gemeentelijke en archeologische) en beeldbepalende objecten aangegeven die er op het gemeentelijk grondgebied aanwezig zijn, maar gaat het om alle cultuurhistorie, dus ook de historische structuren en lijnen in het landschap en de kenmerkende elementen hierin. De cultuurhistorische waardenkaart betreft een inventarisatie en analyse (wat heb ik allemaal?). Deze dient feitelijk gevolgd te worden door een cultuurhistorische beleidskaart (wat wil ik er mee?), die op zijn beurt weer de onderlegger vormt voor het bestemmingsplan.

Om gemeenten hierin te ondersteunen heeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed de Handreiking erfgoed en ruimte opgesteld. Dit is een (interactieve) website waarin wordt aangegeven hoe zo’n inventarisatie en analyse kan worden uitgevoerd en hoe gemeenten de cultuurhistorische waarden kunnen opnemen in hun bestemmingsplannen. Ook geeft de Handreiking een aantal voorbeelden.

Zie hiervoor:  Handreiking erfgoed en ruimte

 

Kwaliteitsgidsen Utrechtse Landschappen, Provincie Utrecht


Om de kwaliteit van de Utrechtse landschappen te behouden en te ontwikkelen heeft de Provincie Utrecht de Kwaliteitsgids Utrechtse Landschappen opgesteld. Deze kwaliteitsgids bestaat uit een koepelkatern en zes gebiedskaternen: Eemland, Rivierengebied, Groene Hart, Linies, Utrechtse Heuvelrug en Gelderse Vallei. De gids is bedoeld als praktisch instrument en inspiratiebron voor projecten en beleidsvorming in het landschap. De gids geeft hiermee richting aan toekomstige ontwikkelingen.

In het koepelkatern wordt ingegaan op de de aanleiding voor de kwaliteitsgids, de relatie met het provinciaal beleid en de wijze waarop de kwaliteitsgids zal landen en doorwerken. Ook bevat dit koepelkatern een samenvatting van de ambities voor de verschillende landschappen. De exacte invulling en achtergronden in de gebieden zijn te vinden in de zes gebiedskaternen Eemland, Rivierengebied, Groene Hart, Linies, Utrechtse Heuvelrug en Gelderse Vallei.

Meer informatie over het koepelkatern, de zes gebiedskaternen en de publieksvriendelijke editie is te vinden op:

 www.provincie-utrecht.nl/kwaliteitsgids 

 

Kiezen voor karakter: Visie erfgoed en ruimte, RCE


Een van de pijlers vanuit de Modernisering Monumentenzorg is het meewegen van cultuurhistorie in de ruimtelijke ordening om zo te komen tot een gebiedsgerichte erfgoedzorg.

Dit wordt onder andere bereikt door in de Bro (Besluit Ruimtelijke Ordening) het artikel 3.1.6 zo aan te passen dat niet alleen rekening gehouden moet worden met de cultuurhistorische waarden in de grond (archeologie), maar ook met de cultuurhistorische waarden boven de grond.

In de Visie erfgoed en ruimte, getiteld “Kiezen voor karakter” geeft het Rijk hier verdere invulling aan. Deze beleidsvisie is complementair aan de (ontwerp-) Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte van het Rijk.

Bron: www.cultureelerfgoed.nl

De rijksoverheid gaat de zorg voor het cultureel erfgoed sterker verbinden met andere ruimtelijke vraagstukken en ontwikkelingen. Samen met provincies, gemeenten, waterschappen en particuliere organisaties neemt het rijk initiatief om het cultuurhistorische karakter van Nederland op gebiedsniveau te behouden en te versterken. Het kabinet richt de eigen inzet van het rijk op een selectief aantal gebieden en ruimtelijke opgaven.

Dat staat in de visie Kiezen voor karakter. Het kabinet geeft met deze visie invulling aan zijn verantwoordelijkheid voor een goede omgang met het onroerend cultureel erfgoed van nationale betekenis, bij integrale ruimtelijke afwegingen.

Zo verbindt het kabinet de zorg voor het cultureel erfgoed met andere ruimtelijke ontwikkelingsopgaven op het gebied van onder andere economie, veiligheid en duurzaamheid. Het kabinet verwacht dat de visie overheden, initiatiefnemers, eigenaren, ontwikkelaars en ruimtelijk ontwerpers er toe zal aanzetten om de waarde van het cultureel erfgoed als kans te zien bij de ontwikkeling van gebieden en het realiseren van economische en maatschappelijke doelen.

Het kabinet kiest voor de komende jaren vijf prioriteiten in zijn gebiedsgerichte erfgoedbeleid:

  1. Werelderfgoed: samenhang borgen, uitstraling vergroten.
  2. Eigenheid en veiligheid: zee, kust en rivieren.
  3. Herbestemming als (stedelijke) gebiedsopgave: focus op groei en krimp.
  4. Levend landschap: synergie tussen erfgoed, economie, ecologie.
  5. Wederopbouw: tonen van een tijdperk.

Voor de volledige beleidsvisie zie de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: www.cultureelerfgoed.nl